زمان مطالعه: 3 دقیقه

تجهیز کارگاه و فضاهای مورد نیاز

در کارهای ساختمانی یکی از اولین اقدامات سازنده یا پیمانکار پس از تحویل زمین، تجهیز کارگاه است.
از این رو هایپرساز در این مقاله به مرور فضاهای مورد نیاز کارگاه ساختمانی و معیارهای تعیین مساحت فضاها می‌پردازد.

فضاهای اقامت کارکنان

ساختمان‌های اقامتی می‌توانند در گروه‌های ذیل طبقه‌بندی گردند. کارگری، تکنسینی، کارمندی، مهندسی مدیریتی، مهمانسرا مساحت و تعداد اتاق‌ها، حمام‌ها و توالت‌های مجتمع‌های خوابگاهی کارگاه، باید بر اساس ضوابط و تجربیات طراحی شود، نکته‌ای که در این جا حائز اهمیت است، تفکیک و تخصیص فضای استراحت براساس رتبه سازمانی می‌باشد. این نکته غیر از الزامات مدیریتی و بهداشتی، از لحاظ روانی نیز بر ایجاد آرامش پرسنل کارگاه تاثیر مثبت دارد. جدول ذیل، راهنمایی مفید بر اساس تجربیات گذشته است که مبنا قرار دادن آن در طراحی استراحتگاه‌های کارگاه، می‌تواند بسیار مفید و از بسیاری ریسک‌های روانی و اجتماعی در سطح کارگاه جلوگیری کند.

شرح اتاق استراحت حمام توالت و دستشویی
مدیریتی سوئیت مستقل اختصاصی اختصاصی
مهمانسرا به ازای هر نفر 12 مترمربع (سرویس مستقل) اختصاصی اختصاصی
کارشناسی به ازای هر نفر 6 الی 9 مترمربع (سرویس مشترک) هر 3 نفر یک دستگاه هر 3 نفر یک دستگاه
کارمندی به ازای هر نفر 4 مترمربع (سرویس مشترک) هر 5 نفر یک دستگاه هر 5 نفر یک دستگاه
تکنسینی به ازای هر نفر 4 مترمربع (سرویس مشترک) هر 5 نفر یک دستگاه هر 5 نفر یک دستگاه
کارگری به ازای هر نفر 3 مترمربع (سرویس مشترک) هر 10 نفر یک دستگاه هر 10 نفر یک دستگاه

فضاهای اداری

ساختمان‌های اداری نیز از لحاظ سلسله مراتب اداری به زیرگروه‌های زیر تقسیم می‌شوند: مدیریتی، کارشناسی، اداری، کارگری، جدول ذیل راهنمایی، مفید است که بر اساس ضوابط نشریه شماره ۱۷۸ وزارت مسکن و شهرسازی، برای اختصاص مساحت ساختمان اداری ارائه شده است.

ردیف شرح کاربردی مترمربع به ازای هر نفر توضیحات
1 مدیر پروژه 21 اختصاصی
2 ریاست کارگاه 15 اختصاصی
3 معاونت 12 اختصاصی
4 منشی 9 اختصاصی
5 کارشناسی 9-7/5 مشترک
6 اداری 4/5 مشترک
7 خدماتی-انباردار 3 مشترک
8 رانندگان 1/5 مشترک
9 سالن اجتماعات 1/35 مشترک
10 سالن انتظار مراجعین 0/3 مشترک
11 سالن جلسات 2 مشترک

براساس مقرارتOSHA ، می‌باید به ازای هر ۲۰ نفر یک سرویس بهداشتی در نزدیکی محل کار وجود داشته باشد.

ساختمان‌های عمومی و خدماتی

فضای مورد نیاز در یک کارگاه برای ساختمان‌های عمومی و خدماتی در جدول ذیل ارائه گردیده است.

ردیف شرح مورد استفاده توضیحات
1 ساختمان‌های عمومی نمازخانه با گنجایش حدود یک سوم کارکنان و سرانه 1/5 مترمربع به ازای هر نفر
2 ساختمان‌های خدماتی سالن غذاخوری با ظرفیت حدود یک سوم کارکنان و سرانه 1/5 مترمربع برای میزهای 4 نفره (6 مترمربع)
3 ساختمان‌های خدماتی نگهبانی بنا به تشخیص رئیس کارگاه و با توجه به موقعیت و شکل هندسی کارگاه
4 ساختمان‌های خدماتی مخابرات 12 مترمربع
5 ساختمان‌های خدماتی ورزشی با گنجایش حدود یک سوم کارکنان و سرانه 3 مترمربع به ازای هر نفر
6 ساختمان‌های خدماتی کارواش یک واحد به ابعاد 28 مترمربع
7 ساختمان‌های خدماتی بهداری سرانه 0/06 مترمربع به ازای هر نفر

معیارهای انتخاب متراژ انبارها و کارگاه‌ها، بر اساس تجربیات در جدول ذیل ارائه شده است.

ردیف شرح توضیحات
1 اتاق ژنراتور و کمپرسور 10 مترمربع به ازای هر دستگاه
2 جایگاه سوخت یک واحد به ابعاد 50 مترمربع با فضای گردش وسایل نقلیه
3 نانوایی (در صورت نیاز) یک واحد به ابعاد 30 مترمربع
4 بچینگ 2500 تا 5000 مترمربع
5 کارخانه آسفالت 800 الی 1000 مترمربع
6 آشپزخانه با احتساب 1/5 مترمربع به ازای هر نفر
7 آزمایشگاه 30-50 مترمربع
8 پارکینگ سرپوشیده به ازای هر 10 نفر یک واحد پارکینگ
9 سنگ‌شکن و ماسه‌شور 2500 تا 5000 مترمربع
10 کارگاه آرماتوربندی 0/4 مترمربع به ازای یک میلیون دلار
11 پارکینگ ماشین‌آلات سنگین بر حسب تعداد و نوع ماشین‌آلات
12 انبار 3 مترمربع به ازای یک میلیون دلار
13 تعمیرگاه 0/4 مترمربع به ازای یک میلیون دلار

برگرفته از کتاب “مهندسی تجهیز کارگاه در پروژه‌های عمرانی” تألیف محسن هدایتی‌فر.